fa ارزیابی کیفیت آب رودخانه چهل‌چای در استان گلستان بر اساس شاخص‌های کیفی NSFWQI ، IRWQISC و CWQI بهداشت محيط Environmental Health تحقيقي Original Articles <p dir="RTL" style="font-style:normal;"><em><span style="font-size:12px;"><span style="font-weight:normal;"><span style="color:windowtext;"><span style="font-family:Tahoma,sans-serif;"><strong>زمینه و هدف:</strong> توسعه روزافزون فعالیت‌های کشاورزی و آبزی‌پروری در حاشیه رودخانه‌ها موجب کاهش کیفیت آب‌های جاری شده است. این مطالعه به منظور ارزیابی کیفیت آب رودخانه چهل‌چای در استان گلستان بر اساس شاخص‌های کیفی </span></span></span><span dir="LTR" style="font-weight:normal;"><span style="color:windowtext;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">NSFWQI</span></span></span><span style="font-weight:normal;"><span style="color:windowtext;"><span style="font-family:Tahoma,sans-serif;"> ،</span></span></span><span dir="LTR" style="font-weight:normal;"><span style="color:windowtext;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">IRWQISC</span></span></span><span style="font-weight:normal;"><span style="color:windowtext;"><span style="font-family:Tahoma,sans-serif;"> و </span></span></span><span dir="LTR" style="font-weight:normal;"><span style="color:windowtext;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">CWQI</span></span></span><span style="font-weight:normal;"><span style="color:windowtext;"><span style="font-family:Tahoma,sans-serif;"> انجام شد.</span></span></span></span></em></p> <p dir="RTL" style="font-style:normal;"><em><span style="font-size:12px;"><span style="font-weight:normal;"><span style="color:windowtext;"><span style="font-family:Tahoma,sans-serif;"><strong>روش بررسی:</strong> این مطالعه توصیفی &ndash; تحلیلی روی یکی از زیر حوزه‌های آبخیز گرگانرود انجام شد. از هر 7 ایستگاه نمونه‌برداری انتخاب شده بر اساس فاکتورهای استاندارد در مجموع 42 نمونه در طول رودخانه در فصول تابستان و پاییز به صورت ماهانه در سال 1397 بررسی شد. فاکتورهای استاندارد شامل قابل دسترسی بودن، نوع کاربری اراضی، زمین‌شناسی و پراکندگی در طول رودخانه بودند. 12 پارامتر کیفی آب شامل اکسیژن محلول، کلیفرم مدفوعی، </span></span></span><span dir="LTR" style="font-weight:normal;"><span style="color:windowtext;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">pH</span></span></span><span style="font-weight:normal;"><span style="color:windowtext;"><span style="font-family:Tahoma,sans-serif;">، اکسیژن خواهی بیوشیمیایی </span></span></span><span dir="LTR" style="font-weight:normal;"><span style="color:windowtext;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">(Biochemical Oxygen Demand: BOD)</span></span></span><span style="font-weight:normal;"><span style="color:windowtext;"><span style="font-family:Tahoma,sans-serif;">، اکسیژن خواهی شیمیایی </span></span></span><span dir="LTR" style="font-weight:normal;"><span style="color:windowtext;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">(Chemical Oxygen Demand: COD)</span></span></span><span style="font-weight:normal;"><span style="color:windowtext;"><span style="font-family:Tahoma,sans-serif;">، درجه حرارت، فسفات، نیترات، آمونیوم، کدورت، کل مواد جامد محلول و هدایت الکتریکی و 5 کاتیون (سدیم، کلسیم و منیزیم) و آنیون (کلراید و سولفات) در طول رودخانه با استفاده از روش استاندارد اندازه‌گیری شدند.</span></span></span></span></em></p> <p dir="RTL" style="font-style:normal;"><em><span style="font-size:12px;"><span style="font-weight:normal;"><span style="color:windowtext;"><span style="font-family:Tahoma,sans-serif;"><strong>یافته‌ها:</strong> در مقدار فسفات و کدورت از ایستگاه 2 به سمت پایین دست، افزایش مشاهده شد. مقادیر </span></span></span><span dir="LTR" style="font-weight:normal;"><span style="color:windowtext;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">BOD</span></span></span><span style="font-weight:normal;"><span style="color:windowtext;"><span style="font-family:Tahoma,sans-serif;"> ، </span></span></span><span dir="LTR" style="font-weight:normal;"><span style="color:windowtext;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">COD</span></span></span><span style="font-weight:normal;"><span style="color:windowtext;"><span style="font-family:Tahoma,sans-serif;"> و کلیفرم مدفوعی در ایستگاه 6 افزایش آماری معنی‌داری در مقایسه با میزان استاندارد </span></span></span><span dir="LTR" style="font-weight:normal;"><span style="color:windowtext;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">WHO</span></span></span><span style="font-weight:normal;"><span style="color:windowtext;"><span style="font-family:Tahoma,sans-serif;"> نشان داد (</span></span></span><span dir="LTR" style="font-weight:normal;"><span style="color:windowtext;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">P<0.05</span></span></span><span style="font-weight:normal;"><span style="color:windowtext;"><span style="font-family:Tahoma,sans-serif;">). آلودگی رودخانه در فصل تابستان بعد از ایستگاه 3 (تفرجگاه) به سمت پایین‌دست افزایش آماری معنی‌داری نشان داد (</span></span></span><span dir="LTR" style="font-weight:normal;"><span style="color:windowtext;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">P<0.05</span></span></span><span style="font-weight:normal;"><span style="color:windowtext;"><span style="font-family:Tahoma,sans-serif;">) و این امر به دلیل ورود کودهای کشاورزی و تخلیه فاضلاب شهری بود. بر اساس میانگین شاخص </span></span></span><span dir="LTR" style="font-weight:normal;"><span style="color:windowtext;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">IRWQISC</span></span></span><span style="font-weight:normal;"><span style="color:windowtext;"><span style="font-family:Tahoma,sans-serif;"> و </span></span></span><span dir="LTR" style="font-weight:normal;"><span style="color:windowtext;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">NSFWQI</span></span></span><span style="font-weight:normal;"><span style="color:windowtext;"><span style="font-family:Tahoma,sans-serif;"> کیفیت آب رودخانه چهل‌چای در ایستگاه‌ نمونه‌برداری در محدوده شهر مینودشت (ایستگاه 6) در کلاسه بد ارزیابی شد. شاخص </span></span></span><span dir="LTR" style="font-weight:normal;"><span style="color:windowtext;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">CWQI</span></span></span><span style="font-weight:normal;"><span style="color:windowtext;"><span style="font-family:Tahoma,sans-serif;"> نشان داد که آب رودخانه چهل‌چای از نظر آشامیدن و آبزیان در مرز کلاسه مناسب، برای کشاورزی در کلاسه بد و از نظر تفریح و استفاده دام در رده عالی است.</span></span></span></span></em></p> <p dir="RTL" style="font-style:normal;"><em><span style="font-size:12px;"><span style="font-weight:normal;"><span style="color:windowtext;"><span style="font-family:Tahoma,sans-serif;"><strong>نتیجه‌گیری:</strong> مقادیر میانگین شاخص‌های اندازه‌گیری شده، بیانگر کلاسه کیفی با آلودگی بالا بود. از آنجا که این رودخانه برای تامین آب کشاورزی و آبزی پروری استفاده می‌شود؛ اعمال راهکارهای مدیریتی ضروری به نظر می‌رسد.</span></span></span></span></em></p> <strong>Background and Objective: </strong>The increasing development of agricultural and aquaculture activities along the rivers has reduced the quality of running water. The aim of this study was to evaluate Chehel-chai River water quality with national sanitation foundation water quality index (NSFWQI), Iran water quality index for surface water (IRWQISC), Canadian water quality index (CWQI).<br> <strong>Methods: </strong>This descriptive-analytical study, was performed on all of 7 sampling stations based on standard factors such as availability, land use type, geology and dispersion along the river, 12 water quality parameters including dissolved oxygen, fecal coliform, pH, biochemical oxygen demand (BOD), chemical oxygen demand (COD), temperature, organic phosphate, nitrate, ammonium, turbidity, total soluble solids and electrical conductivity and 5 cations (sodium, calcium and magnesium) and anion (chloride and sulfate) along the river for summer and autumn seasons 2018 (42 sample) with the standard method was measured.<br> <strong>Results: </strong>The amount of phosphate and turbidity increased from station 2 to downstream due to the existence of fish ponds and agricultural drainage. BOD, COD and fecal coliform values at station 6 have increased significantly with due to urban effluent output. River pollution in the summer has increased due to reduction of river flow and after station 3 (promenade) to the downstream, which is due to the entry of agricultural fertilizers and urban wastewater discharge. According to the average of IRWQISC and NSFWQI, the water quality of Chehel-chai River in the sampling station in the area of Minoodasht city (station 6) is in bad class. The CWQI index showed that the water of the Chehel-chai River is suitable for drinking and aquaculture at the border of the class, for agriculture in the bad class, and in terms of recreation and livestock use in the higher class.<br> <strong>Conclusion: </strong>The mean values of the above indices indicate high pollution quality class, and since this river is used for water supply for agricultural and aquaculture, management strategies are necessary. کیفیت آب , NSFWQI , IRWQISC , CWQI , رودخانه Water Quality,NSFWQI,IRWQISC,CWQI,River, 123 131 http://goums.ac.ir/journal/browse.php?a_code=A-10-3215-1&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Gholizadeh محمد قلی زاده gholizade_mohammad@yahoo.com 5900319475328460061079 5900319475328460061079 Yes Assistant Professor, Department of Fisheries, Faculty of Agriculture and Natural Resources, Gonbad Kavous University, Gonbad Kavous, Iran. استادیار، گروه شیلات، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه گنبد کاووس، گنبد کاووس، ایران. Mohammad Zibaei محمد زیبایی 5900319475328460061080 5900319475328460061080 No B.Sc in Fisheries, Faculty of Sciences, Gonbad Kavous University, Gonbad Kavous, Iran. دانش آموخته کارشناسی شیلات، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه گنبد کاووس، گنبد کاووس، ایران.